شنبه , ۴ مرداد ۱۳۹۳
آخرین خبرها
خانه , نجوم , اخترشناسی , قمری که باید سیاره می شد

قمری که باید سیاره می شد

تیتان بزرگ ترین را به دشواری می توان فقط قمر نامید؛ جوی ضخیم تر از دارد و در سطحی که به همان اندازه متفاوت است.

هنگامی که تصاویر فضاپیمای از تیتان دریافت شد، اگر منشأ ارسال آنها را نمی دانستیم ممکن بود تصور کنیم عکس های جدیدی از کره ی زمین یا مریخ است. بعضی از افراد اتاق کنترل در این عکس ها سواحل کالیفرنیا را می دیدند و بعضی ریویرای فرانسه را. حتی یک نفر می گفت منظره ی عمومی بزرگ ترین قمر زحل شبیه حیات خلوت خانه ی او در توسان است! پس از آن که کاوشگر هویگنس از فضاپیمای کاسنی جدا شد مدت سه هفته در راه بود تا به تیتان رسید. آن هایی از ما که مشتاقانه این کاوشگر را زیر نظر داشتند احساس شخصی عمیقی نسبت به آن پیدا کرده بودند. ما نه تنها قسمت عمده ای از سابقه ی حرفه ای خود را صرف این مأموریت کرده بودیم، چون بلکه دستگاه ها و ابزارهای دقیق آن را نیز آماده ی بهره برداری کرده بودیم، نگران چگونگی طرز کار آن ها بودیم زیرا می دانستیم که باید در محیطی کاملاً غریب و ناشناخته کار کنند.
ما تصور می کردیم که تیتان باید شبیه یکی از اقمار بزرگ سیارات بیرونی منظومه ی شمسی،‌ مانند کالیستو یا گانیمد، باشد که اولی پوشیده از گودال های برخوردی و دومی پر از شیار است و هر دو از قمرهای مشتری اند. بنابراین در صبح روز ۲۵ دی ۱۳۸۳/ چهاردهم ژانویه ۲۰۰۵، عکس های دریافت شده از تیتان درمراکز فضایی اروژا در دارمشتات آلمان حالتی به طور مساوی آمیخته از شادی و بهت به وجود آورد.
هیچ کس از ما انتظار نداشت که منظره ی سطح این قمر تا این اندازه شبیه زمین باشد. هنگامی که هویگنس با چتر به طرف پایین سرازیر می شد، تصاویری که از تیتان مخابره می کرد مجاری انشعاب های متعدد رودخانه ای را نشان می داد که مسیر جریان های ناشی از باران آن ها را قطع می کردند. کاوشگر در محلی فرود آمد که پوشیده از سنگریزه های مرطوب به جامانده از سیلابی تند بود که ظاهراً به تازگی جاری شده بود. آن چه تیتان را بیگانه می کرد دیر آشنایی آن بود. اکنون بیش از شش سال از آن زمان گذشته است و ما وقت داشته ایم تا یافته های کاوشگر را منظم کنیم و آنچه را که کاسینی با ۶۰بار دور زدن در مداری حلقه مانند به دور زحل به دست آورده به آن ها اضافه کنیم تا همه یک پارچه شوند. تیتان از عطارد بزرگ تر، از مریخ پویاتر،‌ و جوش از جو زمین ضخیم تر است. سطح آن را فرایندهای دگرگون ساز زمین شناختی شکل داده اند و در آن همه نقشی را دارد که آب بر روی کره ی زمین دارد. در این قمر، از دریاچه ها تبخیر می شود، ابر تشکیل می دهد، به صورت باران می بارد، و دوباره به دریاچه ها باز می گردد. اگر جو تیتان کمی اکسیژن داشت و درجه حرارت آن ۱۸۰ درجه سانتی گراد نبود،‌ در آنجا حس می کردید که درخانه ی خود هستید!

دریاهایی از ماسه، دریاهایی از متان

پیش از مأموریت کاسینی، تصور ما از تیتان بسیار یک جانبه بود. هنگامی که در سال های ۱۳۵۹ و ۱۳۶۰ فضاپیماهایی در پروازهای خود از کنار تیتان گذشتند، این کره را فقط به صورت توپ بیلیاردی نارنجی رنگ با پوششی ازنزم (۱) دیدند. بهترین نقشه های مقدماتی، که رصدخانه های در سالهای میانه دهه ی ۱۳۷۰ تهیه کردند، این قمر را دارای مناطق مبهم تاریک روشن نشان می دادند. در آن هنگام، برخی از دانشمندان از سطح تیتان و جو آن به گونه ای یاد می کردند که گویی همین یافته های ناچیز و تصاویر مختصر، معرف کل آن است. اما این کلی گویی ها در برابر اطلاعات جدید رنگ باخته است. اکنون باید به دریاهای ماسه ای در عرض های جغرافیایی پایین، یا وضع جو در بالای شمال در تابستان این قمر، یا روی ابری در منطقه ی دریاچه ی جنوبی آن اشاره کنیم. در پهنه ی عرض های جغرافیایی کم تیتان چشم اندازی شامل تپه های ناهموار درخشان و جالب ترین صحرای وسیع آن موسوم به زاندو همراه با دریاهای تیره رنگ ماسه دیده می شود. این قسمت های تیره را ممکن است ناظران با دریاهایی از مایع اشتباه کنند(اخترشناسان همیشه دچار این وسوسه بوده اند که پهنه های تیره را «دریا» بنامند و دریاهای ماه مثال بارز آن است). در اینجا تپه های ماسه ی روان در کره ی زمین، در طول ده ها و حتی صدها کیلومتر در سطح تیتان گسترده شده اند. ماسه های تیره رنگ تیتان مانند ماسه های زمینی، که از مواد معدنی سیلیکاتی ساخته شده اند، نیستند بلکه از هیدروکربن ها هستند و به توده هایی از دانه های آسیاب شده ی قهوه شباهت دارند.
^مدار گرد کاسینی و کاوشگر هویگنس، که از آن فرود آمد، باعث شدند تا انسان برای نخستین بار سطح واقعی تیتان را ببیند. پس از آن معلوم شد سطح تیتان با سایر اعضای منظومه ی شمسی تفاوت بسیاری دارد. هویگنس منظره ای از قلوه سنگ هایی به بزرگی یک مشت دید که روی ماسه ی مرطدب پخش شده بودند. مدور بودن این سنگ ها احتمالاً بر اثر فرسایش حاصل از سیلابی از مایع(احتمالاً متان) است.

در اطراف قطب های تیتان، دریاچه های کوچکی ازهیدروکربن های مایع یافت می شوند که عبارت اند از چاله هایی با شیب تند و با محیطی معادل چند ده کیلومتر. این دریاچه ها گودال های کم عمقی اند که یکی از آن ها به نام انتاریولاکوس از دریاچه ی هم نام خود در کره ی زمین، یعنی دریاچه ی انتاریو در کانادا، کمی بزرگ تر است، و نیز دریایی به نام کارکن که به بزرگی دریاچه ی خزر است. به نظر می رسد سطح این دریاچه با زمان تغییر می کند. بین مناطق صحرایی حاره ای و نواحی مرطوب قطبی، عرض های مرموز و عجیب میانی جغرافیایی قرار گرفته اند که منظره ای کاملاً فرسایش یافته دارند و نشانه های آشکار جریان مایع در آن ها دیده می شود.
پس از ملاقات ویجر با تیتان، کارشناسان علوم سیاره ای دریافتند که این قمر با ابرها، باران، و دریاهای خود باید یک چرخه ی متانی شبیه چرخه ی آب زمین داشته باشد. این گمان تا حدی بر اساس مشاهده بود: دمای سطح تیتان بسیار نزدیک به نقطه ی سه گانه ی(۲) متان بود؛ درست همان طور که دمای زمین به دمای سه گانه ی آب نزدیک است. در این دما حالت های گاز، مایع و جامد می توانند با هم وجود داشته باشند. آیا این پدیده به این معناست که انتقال حرارت در میان حالات سه گانه ی ماده ی دمای تیتان را تنظیم می کند یا این تنظیم به طور تصادفی انجام می گیرد؟ به نظر می رسد که نخستین نشانه ی مناسب برای چنین تجزیه و تحلیلی با های مستقر روی زمین در سال های آخر دهه ی ۱۹۹۰/۱۳۷۰ به دست آمد: ابرهای زودگذر در ارتفاعاتی مشاهده شد که پیش بینی می کردیم متان باید در آنجا به حالت تراکم در آمده باشد. در رصدهای دقیق تر که به کمک و بعداً با کاسینی انجام دادیم توانستیم این ابرها را در حال فعالیت ببینیم. آن ها مانند ابرهای زمینی کومولوس کپه کپه می شدند و به بالا می رفتند و بعد از پراکنده شدن به بارانی قطرات ریز تبدیل می شدند. در بعضی جاها کاسینی مشاهده کرد که پس از عبور از ابرها از بالای سطح تیتان رنگ آن تیره شده که شاید این پدیده نشانه ی بارش باران را مشاهده نکرده ولی عکس های هوایی که هویگنس گرفته جای شکی باقی نمی گذارد که دست کم قسمت هایی از سطح تیتان تخت تأثیر باران و جریان سریع مایع شکل گرفته است.
محل فرود کاوشگر در ده درجه ای جنب خط استوای تیتان در کنار تپه هایی درخشان و پوشیده از یخ و وسط دریای وسیعی از ماسه است. چشم انداز محل فرود نشان می دهد که در فاصله ی دوری از آن دو تپه ی ماسه ای بزرگ قرار دارد اما نزدیک و اطراف این محل پوشیده از قلوه سنگ های گرد است که روی ماسه پراکنده شده اند و بیشتر آن را شبیه بستر رودخانه می کند. دستگاه نفوذسنجی، که لورنز(یکی از دو نویسنده ی مقاله) دوازده سال پیش از همین مأموریت ساخته بود، در سطح تیتان کار گذاشته شد و خواص مکانیکی خاک آن را اندازه گیری کرد و نشان داد که این خاک تا اندازه ای نرم و چسبناک، شبیه ماسه ی مرطوب یا رس، است. دماسنج ها نشان می دادند که حرارت آن چنان به سرعت در اطراف کاوشگر از دست می رود که گویی سطح خاک را رطوبت فرا گرفته است؛ درست مانند وقتی که در ساحل دریا یک انگشت خود را در ماسه های مرطوب فرو می بریم، این انگشت از انگشت دیگری که در ماسه ی خشک باشد سرمای بیشتری حس می کند. کارهای اخیر نشان می دهند که ممکن است بخار متان روی دوربین فیلم برداری هویگنس در محیطی سرد متراکم شده و تصویری را نشان داده باشد که حاکی از نوعی ویژه از انعکاس نور از دانه های شبنمی است که در اطراف میدان دید دوربین در حال ریزش بوده اند. این نخستین فیلم برداری از نزدیک از ماده ای مایع در دنیایی غیر زمینی است.
^در مأموریت ویجرا در سال ۱۹۸۹/۱۳۶۸ دانشمندان ناچار بودند بین پروازی از نزدیک بر فراز تیتان یا ملاقاتی احتمالی با پلوتون یکی را انتخاب کنند. آن ها پرواز بر فراز تیتان را برگزیدند و آن چه دیدند، به قول دانشمندان، یک« توپ تنیس کرکی بدون درز»بود! گروه ویجر۲ تصمیم گرفت از تیتان را برگزیدند و آن چه دیدند، به قول تصویر دریافتی ناامید کننده بود، دستگاه فروسرخ و فرا بنفش و رادیویی که در ویجرا نصب شده بود آشکار کردند که قسمت اعظم جو آن نیتروژن است و در این شرایط ابرهای متانی، باران حتی اقیانوس ممکن است تشکیل بشود. بسیاری از اسرار در زیر پوشش نزم آلود آن پنهان بود.

وحشی گری یک سیاره

برخی از فرآیندهای زمینی در مقیاسی شدیدتر در سایر اجرام منظومه ی شمسی وجود دارد. در تیتان پدیده ای شبیه چرخه ی آب روی زمین، و در سیاره ی زهره پدیده ای مشابه اثر گلخانه ای دیده می شود. انرژی روی زمین برای تبخیر کردن حدود یک متر آب در سال کافی است. جو زمین فقط می تواند معادل دو سانتی متر از رطوبتی را که به شکل ابر و باران در می آید در خود نگاه دارد؛ بنابراین مشخصه ی عمده ی هوایی زمین بارش چند سانتی متر باران رگبار هر یک یا دو هفته است. روی تیتان، تابش ضعیف خورشید فقط باعث تبخیر تقریباً یک سانتی متر مایع از سطح آن در سال می شود. اما جو آن می تواند معادل ۱۰ متر مایع را در خود نگاه دارد. بنابراین مشخصه ی هوای تیتان ریزش پی در پی باران هایی سنگین است که موجب جریان یافتن سیل های بزرگ می شود ولی این دوره های باران را دوره های چند قرنی خشکسالی از هم مجزا می کنند. محل فرود آمدن هویگنس احتمالاً گذرگاه سیلی خروشان بوده که ممکن است یک ماه یا هزار سال پیش اتفاق افتاده باشد. چرخه ویران گر تیتان تصویر فوق العاده ای است از آن چه ممکن است بر اثر گرم شدن جهانی روی کره ی زمین پیش آید؛ هنگامی که لایه ی پایینی جو زمین، یعنی گشت کره، گرم می شود رطوبت بیشتری در خود نگاه می دارد و در این حال هم بارش باران های سنگین هم خشکسالی را تشدید می کند. روی کره ی زمین،‌ مناطق استوایی تحت تأثیر جریان جوی هدلی هستند؛ یعنی هوای گرم از استوا بالا می رود و از آنجا به طرف قطب ها به حرکت در می آید. این جریان را حرکت وضعی سیاره برش می دهد و در عرض جغرافیایی ۳۰ درجه دوباره به سطح زمین فرود می آید. از آنجا که این جریان جوی خشک است اغلب کویرهای کره ی زمین در این عرض جغرافیایی یافت می شوند ولی حرکت وضعی تیتان بسیار کند است؛ فقط۱۵ روز یک بار. بنابر این جریان جوی مشابه از عرض های جغرافیایی میانه، که تابستان خود را می گذرانند، شروع شده و در نواحی قطبی، که در زمستان به سر می برند، پایان می یابد. از آنجا این نتیجه ی کلی را می گیریم که همه ی مناطق استوایی تیتان در خشکی به سر می برند و از این روست که دریاهای وسیع ماسه در نزدیکی خط استوا متمرکز شده اند. با این که تیتان بسیار سردتر از زمین است، نوسانان عمودی دمای آن شبیه زمین است. لایه ی گشت کره ی جو آن با پدیده ای شبیه اثر گلخانه ای گرم می شود و دما با افزایش ارتفاع کاهش می یابد. لایه بعدی لایه ی پوش کره است که با جذب پرتوهای خورشید گرم می شود. در حالی که روی زمین ازن جذب کننده ی پرتوهای خورشید است در تیتان نزم تیره ای این دنیا را در برگرفته است. آن چه درعلوم مرتبط با تیتان به طور مکرر تأیید می شود، فیزیکی آشنا در محیطی با موادی نا آشناست.
برای بررسی این نزم، کاسینی هنگام عبور از فراز تیتان در ارتفاع ۱۰۰۰ کیلومتری از آن نمونه برداری کرد. پیش تر کاسینی تصور می کردیم این نزم باید شامل مقادیر چشمگیری مولکول های هیدروکربن های سبک، مانند اتان با وزن مولکولی ۳۰، باشد ولی برخلاف انتظار ما کاسینی نشان داد که مقادیر فراوان از مولکول های سنگین آلی در این نزم یافت می شود که عبارتند از بنزن، آنتراسین و ماکرو مولکول هایی با وزن مولکولی ۲۰۰۰ یا بیشتر. این مواد با کنش نور خورشید بر متان موجود در جو تیتان تشکیل شده و به احتمال قوی در ابتدا به صورت دانه های درشتی به طور تصادفی شکل گرفته و بعداً در سطح تیتان گرفته و دریاهای ماسه را تشکیل داده است اما این که چگونه این اتفاق رخ داده است هنوز معلوم نیست.
^منظره ای از جزئیات دریای کارکن که جزایر و تخته سنگ های ساحلی و سایر عوارض را نشان می دهد و یادآور دریاهای کره ی زمین است.

سانحه ی سرنوشت ساز

همراه با چرخه ی کوتاه مدت آب، که به کمک انرژی خورشیدی انجام می گیرد، چرخه ی درازمدتی نیز برای آب روی کره ی زمین وجود دارد که صفحات زمین ساختی آن را ایجاد می کنند. این چرخه شامل مبادله ی آب میان درون و سطح زمین است. طی صدها میلیون سال، آب از لکه های داغ آتشفشانی و تیغه های کف اقیانوس ها به بیرون جاری شده و دوباره از مناطق فرورانشی، یعنی محلی که صفحات پوسته ای به هم برخورد می کنند، به داخل زمین برگشته است. اگر چنین چرخه ای وجود نمی داشت آب به یکی از اجزای سازنده ی جو تبدیل می شد بالاخره در فضای لایتناهی ناپدید می شد.
درباره ی تیتان چه می توان گفت؟ حاصل فعل و انفعال های نورشیمیایی که به سبب نیروی خورشید در لایه های جو تیتان انجام می گیرد و منجر به مصرف متان برای تولید حدی می شود که طی چند میلیون سال همه ی متان موجود در جو و سطح آن باید به پایان برسد، مگر این که دوباره از جای دیگری تأمین شود. بنابراین تیتان باید ذخایری از متان در زیر سطح خود داشته باشد که کمبود این گاز را در جو آن جبران می کنند؛ این شباهتی تقریبی با چرخه ی دراز مدت آب.
^تلألو نور خورشید بر دریای کارکن آن طور که تصویر بردار کاسینی با پرتو فروسرخ در تابستان گذشته دیده است. دریاچه به مدت ۱۵ سال در تاریکی زمستان فرو رفته بود و در مرداد سال گذشته وارد بهار شد.

فضایپمای کاسینی هیچ گونه نشانه ای از وجود لکه های داغ آتشفشانی یا صفحات زمین ساختی روی تیتان ندیده است، ولی دست کم دو منطقه را کشف کرده که شبیه محل گدازه های منجمد آتشفشانی بوده اند. این مناطق هوتی آرکوس و توی رجیو نام دارند. آن ها درنور نزدیک به فروسرخ روشن تر از سایر مناطق تیتان به نظر می رسند و این نشان می دهد از ترکیبات جداگانه ای ساخته شده اند. بنا به نظر بعضی از دانشمندان این ماده ی روشن روپوشی از انیدرید کربنیک یا آمونیاک منجمد و حاصل یک انفجار است ولی ترکیبات و منشأ آن همچنان رازی باقی مانده است. نشانه ای دیگر از فعالیت های زمین شناختی، نبود کامل گودال های برخوردی است که علامت پوشانده شدن آن ها با آتشفشان با پدیده ای مشابه است. اگر شمار گودال های برخوردی را در نظر بگیریم قدمت سطح تیتان بین ۷۰۰ تا یک میلیارد سال خواهد بود.

به سبب نبود صفحات زمین ساختی در تیتان، چرخه های داخلی آن به طور مداوم اتفاق نمی افتد(برعکس کره ی زمین) ولی به هر حال متناسب با وضع آن عمل می کنند. برای بازسازی تاریخ تیتان می توان فرض کرد که رها شدن متان از درون این قمر و ورود آن به جو در سه دوره انجام گرفته است: تشکیل تیتان در ۴۵ میلیارد سال پیش، بروز انتقال گرمایی در داخل خسته در ۲۵ میلیارد سال پیش، و بروز انتقال حرارت

طی میلیاردها سال در پوسته ی یخی، آخرین رویداد، که نشان از فوران آتشفشانی عظیمی در سرتاسر تیتان دارد، بسیار شبیه سانحه ی ناگهانی است که یک میلیارد سال پیش در زهره اتفاق افتاده است. بلافاصله پس از ورود متان، سطح این قمر باید مرطوب تر از حالا شده باشد. در فواصل زمانی میان این اتفاقات، تیتان از نظر زمین ساختی آرام بوده و متان از داخل آن به آرامی و در بهترین حالت به صورت قطرات ریز جریان داشته است. چنین مدلی نه تنها تعداد نسبتاً کم گودال ها بلکه ترکیب ایزوتوپ های موجود در جو آن را توجیه می کند. بر اساس پیش بینی مدل های ریاضی در زیر سطح تیتان ممکن است، مانند ذخایر عمیق متانی، اقیانوسی از آب مایع هم وجود داشته باشد. اندازه گیری های الکترونیکی هویگنس نشان داد که لایه ای از مواد در عمق ۴۵ کیلومتری زیر سطح تیتان وجود دارد. نخستین ماده ی مورد نظر آب است. براساس اندازه گیری های رادار کاسینی پوسته ی تیتان سریع تر از هسته ی آن می چرخد؛ گویی ورقه ای مایع مانند یا طاقانی غول آسا عمل کرده است و به این دو اجازه می دهد که به سرعت های مختلف چرخش کنند.
گرچه تجزیه و تحلیل های اخیر این مطلب را زیر سؤال برده است. متأسفانه جو تیتان مانع نزدیک شدن کاسینی به سطح آن در حد لازم می شود؛ حدی که برای بررسی مغناطیسی ثانوی، که زحل باید بر اقیانوس های قمرهای سیاره های مشتری مانند بسیار فعال اند. در حالی که دانشمندان هنوز درباره ی امکان آشکار سازی میدان های ثانوی بحث و جدل دارند، طرح هایی برای جست و جوی علایم مغناطیسی تهیه کرده اند و همچنین گشودن راز اغتشاشات میدان جاذبه ی تیتان در برنامه ی کار ده سال آینده ی آن ها قرار دارد.
^مسیر رودخانه ها که ممکن است بر اثر جاری شدن متان مایع از ارتفاعات(حدود ۲۰۰ متر) به طرف بستر دریاچه ها(که اکنون خشک اند)حفر و ایجاد شده باشد. شکل انشعابات نشان می دهد که سطح تیتان در معرض باران متان بوده است. این تصویر را کاوشگر هوینگس هنگامی گرفت که از میان جو تیتان در حال فرود بود.

عصرهای یخ بندان در تیتان

علاوه بر الگوهای آب و هوایی، که با گردش فصل ها و دگرگونی های جوی در دوران های زمین شناسی پدید می آید، هم کره ی زمین و هم تتیان تغییرات اقلیمی بسیاری بازه های زمانی ده ها هزار و میلیون ها سال را تحمل کرده اند. دانشمند اسکاتلندی، جیمز کرول، در قرن نوزدهم نخستین بار دریافت که نیروی جاذبه وارد شده از سوی سایر سیاره ها بر کره ی زمین تمایل محور و مدار آن را به آرامی تغییر می دهد؛ در نتیجه شدت گرمای دریافت شده از خورشید هم تغییر می کند و چرخه ی عصر یخبندان از همین جا ناشی می شود. در اوایل قرن بیستم، زمین شناس صرب، میلوتین میلانکوویچ، این نظریه را تصحیح کرد.
روی تیتان، تابستان نیم کره ی جنوبی کوتاه تر و شدید تر از آن نیم کره ی شمالی است؛ زیرا مدار حرکت زحل و در نتیجه تیتان به دور خورشید بیضی است. در میانه ی فصل تابستان نیم کره ی جنوبی، تیتان تقریباً ۱۰درصد به خورشید نزدیک تر است. این بی تفاوتی در فصل ها باعث رانده شدن ترکیبات فرار مانند متان و اتان، از جنوب به شمال می شود که در حال حاضر دریاها و دریاچه های بیشتری دارد. با این همه، در زمان طولانی وضع قطب های تیتان و مدار زحل نسبت به یکدیگر تغییر می کند. در مدت ۳۰۰۰۰ سال تابستان های شمال سخت خواهند شد.
^چگالی تیتان نشان می دهد که نیمی از این قمر از سنگ(هسته ی آن) و نیم دیگرش از آب و روپوشی از هیدروکربن ها ساخته شده است. مدل ها پیش بینی می کنند که ۵۰ کیلومتر فوقانی طبقه ای به اندازه ی کافی گرم و انعطاف پذیر است که بتواند انتقال آرام حرارت را تحمل کند. در زیر آن ممکن است اقیانوسی از آب مایع مخلوط با آمونیاک وجود داشته باشد و عمق این اقیانوس ممکن است صدها کیلومتر باشد که شاید در گذشته عمیق تر از این هم بوده است. به نظر بعضی از دانشمندان این اقیانوس ممکن بوده است حیات را در خود نگاه دارد.

دریاچه های شمال خواهند خشکید و دریاچه های جدید در جنوب پدیدار خواهند شد. این هم علت دیگری است که تیتان بیش از آن که قمری یخ زده باشد سیاره ای زمین مانند است.
یافته های عجیب و در عین حال آشنای کاسینی از مناظر تیتان، دانشمندان را وادار کرد با دیدگاه جدیدی زمین را بررسی کنند. مثلاً قرار گرفتن تپه های ماسه ی روان در بیابان های تیتان شبیه همان در بیابان های نامیبیا و صحرای بزرگ آفریقاست. در این مناطق، تپه های ماسه ی روان در امتداد خطوطی در راستای دو باد غالب قرار می گیرند. تاکنون شبیه سازی های جوی برای بازسازی و تعیین جهات تپه های ماسه ی روان تیتان با مشکلات بزرگی رو به رو بوده است. مورد اختلاف ممکن است نشانه ای از این باشد که دانشمندان نحوه ی تشکیل تپه های ماسه ی روان را درست درک نکرده اند یا این که بادهای تیتان تحت تأثیر عوامل دیگری اند که در شبیه سازی منظور نشده اند.
علاوه بر این، با این که نیروی جاذبه ی تیتان ضعیف و جو آن ضخیم است و چنین شرایطی قدرت امواج را بالا می برد، رصدها نشان می دهند که دریاچه های متان پهنه هایی بی حرکت و بدون امواج سطحی اند. با توجه به برداشتی که ما از تولید امواج به کمک باد داریم این آرامش چه معنایی دارد؟ آهنگ حرکت وضعی تیتان ممکن است همراه با فصول به آرامی تغییر کند و همراه آن جو و سطح این قمر، مانند دو چرخ دنده ی غول پیکر، یکدیگر را در بالا و پایین می چرخانند؛ پدیده ای که با درجه ای ضعیف تر در زمین نیز دیده می شود.
به این ترتیب، همان طور که اغلب در کشف های مربوط به سیارات پیش می آید، یافته های کاسینی باعث طرح سوالات اساسی تر می شود. مسائل دامنه دار علمی، که درباره ی تیتان مطرح شده است، و کنش ها و واکنش های پیچیده میان سطح و جو آن سرانجام منجر به سلسله ی مأموریت هایی خواهد شد و شبیه آنچه که ناسا برای مریخ ترتیب داد. این مأموریت ها شامل اعزام مه نشین و مه نورد ربوتی و حتی بالن است. در همان حال کاسینی هر چند هفته یک بار پروازهای خود را به دور تیتان ادامه خواهد داد. در تابستان گذشته، اعتدال بهاری درنیم کره ی شمالی تیتان آغاز شد،‌ همچنان که خورشید به طرف شمال پیش می رود، جریان های جوی و الگوهای ابری در پیش چشم ما تغییر خواهند کرد. همراه با گرم شدن مناطق قطبی شمالی، که در سرما و رخوت فرو رفته بودند، می توانیم منتظر پدیده های غیر منتظره باشیم.
۱٫ کلمه ی فارسی اصیل نزم( بنا به ضبط دایرة المعارف فارسی) یا نزم(بنا به ضبط فرهنگ معین) برای بیان کیفیت جو تیتان جایگزین کلمه ی haze در انگلیسی شده است: توده ای از ذرات غبار و دود و غیره که تفکیک در آن از دو کیلومتر بیشتر و از یک کیلومتر کمتر باشد. نزم ممکن است دارای ذرات بخار آب باشد یا نباشد- مترجم.
۲٫ TRIPLE POINT نقطه ای که معرف دما و فشاری است که در آن سه حالت جامد، مایع، و بخار یک جسم به حال تعادل با هم وجود دارند.

راسخون

منبع: شبکه فیزیک ایران

یک نظر

جوابی بنویسید

ایمیل شما نشر نخواهد شدخانه های ضروری نشانه گذاری شده است. *

*

شما می‌توانید از این دستورات HTML استفاده کنید: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>